Bij Ambiq hebben ze jarenlange ervaring met de zeer intensieve traumabehandeling (ZIT) voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking met ingrijpende ervaringen. De jonge cliënten verblijven twee keer vier dagen intern, in een warme, traumasensitieve setting. “Hun spanningsniveau daalt, ze voelen zich veiliger en doen weer beter mee in het dagelijks leven.”

Zeer intensieve traumabehandeling: kortdurend en in een traumasensitieve omgeving

Soms is één sessie per week niet wat iemand nodig heeft. Bij Ambiq behandelen ze kinderen en jongeren met ingrijpende ervaringen, vaak in combinatie met een licht verstandelijke beperking. Het zijn jongeren voor wie een ambulante behandeling niet altijd passend of toereikend is, bijvoorbeeld vanwege de heftigheid aan klachten. 

Juist voor deze groep ontwikkelde Ambiq een unieke aanpak: een korte, maar intensieve traumabehandeling, ingebed in een warme, vertrouwde omgeving. De aanpak van Ambiq combineert twee bewezen effectieve vormen van traumatherapie: imaginaire exposure en EMDR. Daarmee sluiten ze aan bij wat kinderen en jongeren nodig hebben op hun weg naar herstel.

Deze interventies, EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) en IE (Imaginaire Exposure) worden ingezet voor het verwerken van ingrijpende ervaringen. Kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking (LVB) lopen een groter risico op het meemaken van ingrijpende gebeurtenissen én zijn meer kwetsbaar voor de impact hiervan. 

Hoewel traumabehandeling steeds bekender wordt, is de aanpak voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking nog niet vanzelfsprekend. Het vraagt om een afgestemde manier van werken. “In de therapie sluit je aan bij het niveau en de belevingswereld van de jongere. Dat kan soms betekenen dat de sessies korter zijn, met veel visuele ondersteuning en in ons geval in een traumasensitieve setting,” zegt Sonja Kastelein, regiebehandelaar bij Ambiq.

Opname in een traumasensitieve omgeving
“De jongeren verblijven twee keer vier dagen bij ons,” vertelt Sonja. “Ze hebben overdag een vast programma, slapen op locatie en gaan in het tussenliggende weekend naar huis. Bij jongere kinderen gaat een ouder of andere steunfiguur mee.”

De behandelomgeving is bewust huiselijk ingericht, met een gezellige huiskamer en vaste begeleiders. “We willen dat jongeren zich hier snel veilig voelen,” legt regiebehandelaar Jorien van Dijk uit. “Dat is essentieel om echt aan de slag te kunnen.”

Ingrijpende ervaringen die diep doorwerken in gedachten en gedrag
De jongeren die voor deze behandeling in aanmerking komen, hebben vaak ingrijpende dingen meegemaakt. “We praten niet over lichte stress,” zegt Sonja. “Het gaat om jongeren met traumaklachten vanwege mishandeling, verwaarlozing, seksueel misbruik – gebeurtenissen die diep doorwerken in hun leven. Dat zie je terug in hun klachten: nachtmerries, herbelevingen, slecht slapen, boosheid of woede-uitbarstingen, zelfbeschadiging, zich terugtrekken.”

“Een ambulant traject, waarbij je één of twee keer per week een therapiesessie hebt, is dan niet altijd het meest passend voor deze jonge mensen,” zegt Jorien. “Met de zeer intensieve behandelvorm die wij aanbieden, kunnen we veel sneller tot de kern komen en soms is dat precies wat er nodig is.”

EMDR, imaginaire exposure en beweging
“Tijdens de vierdaagse therapieweek krijgen de kinderen en jongeren ’s ochtends therapie op basis van imaginaire exposure (een vorm van cognitieve gedragstherapie, waarbij je gedetailleerd je herinneringen beschrijft, om ze minder beladen te maken) en ’s middags op basis van EMDR. Daarnaast is er ruimte voor ontspanning, structuur en activatie, zoals beweging of creatieve activiteiten. Dit gebeurt allemaal in de aanwezigheid van de begeleider, die vanuit een ‘traumabril’ kijkt. Dat totaalpakket maakt het zo krachtig.”

De samenwerking tussen begeleiding en behandeling is hierin cruciaal. Er is een nauwe overdracht tussen de therapeuten en de begeleiders op de groep, zodat iedereen nauw betrokken is bij het proces. Jorien: “Een jongere heeft bijvoorbeeld EMDR gehad over een traumatische ervaring op school. Dan is het belangrijk dat de begeleiders die de jongere dagelijks zien, weten wat er speelt en hoe ze kunnen ondersteunen.”

Sonja: “We hebben geleerd hoe belangrijk het is om de betrokkenen goed mee te nemen in wat er gebeurt. Daarom geven we uitleg over trauma: wat het is, waarom behandeling nodig is en hoe zij de jongere kunnen ondersteunen. Op die manier voelen ook ouders, begeleiders en andere betrokkenen zich onderdeel van het proces, wat de effectiviteit van de behandeling vergroot.”

De kracht van korte lijnen en vertrouwen
Binnen het team van Ambiq zijn de lijnen kort. “We stemmen continu af,” zegt Jorien. “Dat is ook nodig, want het gedrag van de jongeren kan voor hun omgeving soms moeilijk te begrijpen zijn. Wij proberen juist te kijken naar wat er onder dat gedrag zit: de gedachten, gevoelens en ervaringen die iemand met zich meedraagt.”

“Het vertrouwen in elkaar én in de jongeren is de sleutel,” zegt Sonja. “We geloven dat herstel na ingrijpende ervaringen mogelijk is. En we laten zien dat we dat vertrouwen hebben.”

Echt iets in beweging zetten
De resultaten zijn hoopgevend. De kinderen en jongeren voelen zich veiliger, hun gedrag verandert en ze kunnen weer beter meedoen in het dagelijks leven. “Door intensief te werken, zet je in korte tijd echt iets in beweging,” zegt Jorien. “En dat is precies wat deze jongeren nodig hebben. Zo zien we bijvoorbeeld cliënten die eerst nachtmerries hadden, maar nu weer doorslapen. Of iemand durft ineens weer naar buiten, terwijl hij dat eerst weken niet kon. Maar ook kleinere veranderingen maken het verschil: minder gespannen zijn, beter contact kunnen maken, meer regie voelen.”

“Kortom, het totaalpakket – exposure, EMDR, activatie en een traumasensitieve omgeving – helpt jongeren om weer stappen vooruit te zetten,” vertelt Jorien. “En soms zijn dat maar hele kleine stapjes, maar wel stapjes die het verschil maken voor de toekomst.”